Bon na audyt energetyczny w programie Czyste Powietrze – czy warto czekać na jego uruchomienie?
W ostatnich miesiącach coraz częściej pojawiają się informacje dotyczące planowanego wprowadzenia bonu na audyt energetyczny w programie Czyste Powietrze. Rozwiązanie ma ułatwić właścicielom domów jednorodzinnych rozpoczęcie termomodernizacji bez konieczności finansowania audytu z własnych środków na początku inwestycji.
Pomysł wydaje się bardzo atrakcyjny. W praktyce wiele osób zastanawia się jednak, czy warto już dziś wykonać audyt energetyczny, czy może lepiej poczekać na uruchomienie nowego mechanizmu finansowania.
Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ponieważ obecnie nadal istnieje więcej pytań niż odpowiedzi.
Jak wygląda sytuacja obecnie?
Aktualnie koszt audytu energetycznego można rozliczyć w ramach programu Czyste Powietrze jako koszt kwalifikowany inwestycji.
W praktyce oznacza to, że:
- właściciel budynku zleca wykonanie audytu,
- opłaca usługę z własnych środków,
- realizuje inwestycję,
- po zakończeniu przedsięwzięcia odzyskuje koszt audytu w ramach rozliczenia dotacji.
Dla wielu inwestorów nie stanowi to większego problemu, jednak część beneficjentów wskazuje, że konieczność wcześniejszego sfinansowania audytu jest dodatkową barierą utrudniającą rozpoczęcie modernizacji budynku.
Czym ma być bon na audyt energetyczny?
Według dotychczasowych zapowiedzi bon miałby działać podobnie do prefinansowania.
Beneficjent programu nie musiałby płacić za audyt z własnej kieszeni, a koszt dokumentacji byłby pokrywany bezpośrednio przez operatora programu lub gminę uczestniczącą w obsłudze programu Czyste Powietrze.
W teorii rozwiązanie wydaje się bardzo korzystne zarówno dla mieszkańców, jak i dla firm wykonujących audyty.
W praktyce nie opublikowano jeszcze szczegółowych zasad funkcjonowania systemu.
Nie wiadomo między innymi:
- kto będzie wydawał bony,
- czy będą one dostępne dla wszystkich beneficjentów,
- czy będą obowiązywały limity liczby bonów,
- czy audytor będzie wybierany przez klienta czy przez operatora,
- w jaki sposób będą odbywały się rozliczenia,
- jaki będzie termin płatności dla wykonawców,
- czy bon obejmie audyty wykonane przed jego uruchomieniem.
Kiedy bon na audyt zostanie uruchomiony?
To obecnie najczęściej zadawane pytanie.
W ostatnich miesiącach pojawiały się kolejne terminy uruchomienia programu. Początkowo mówiono o pierwszym kwartale 2026 roku, następnie o drugim kwartale, później pojawiały się informacje o lipcu 2026 roku.
Na dzień publikacji artykułu nadal nie opublikowano jednak oficjalnego regulaminu ani szczegółowego harmonogramu wdrożenia.
Nie można więc wykluczyć zarówno uruchomienia programu w najbliższych tygodniach, jak i kolejnego przesunięcia terminu.
Czy warto wstrzymywać inwestycję i czekać na bon?
W większości przypadków odpowiedź brzmi: nie.
Jeżeli planujesz wymianę źródła ciepła, docieplenie budynku lub kompleksową termomodernizację, odkładanie inwestycji wyłącznie z powodu oczekiwania na bon może okazać się niekorzystne finansowo.
Każdy kolejny sezon grzewczy oznacza:
- wyższe rachunki za ogrzewanie,
- dalsze straty energii,
- przesunięcie rozpoczęcia prac o kolejne miesiące,
- ryzyko zmian w zasadach programu.
W praktyce wielu właścicieli budynków może zaoszczędzić więcej dzięki wcześniejszemu rozpoczęciu inwestycji niż dzięki potencjalnemu uniknięciu kosztu wykonania audytu.
Czy wszyscy audytorzy będą obsługiwać bony?
To kolejna istotna niewiadoma.
Jeżeli mechanizm będzie działał podobnie do prefinansowania, część firm może nie być zainteresowana wielomiesięcznym oczekiwaniem na płatność za wykonaną usługę.
Dla dużych przedsiębiorstw nie musi to stanowić problemu, jednak dla małych lokalnych firm audytorskich zamrożenie środków na kilka miesięcy może być istotnym obciążeniem finansowym.
Może się więc okazać, że część wykonawców będzie realizowała wyłącznie standardowe audyty opłacane bezpośrednio przez klientów, a liczba firm akceptujących bony będzie ograniczona.
Ostateczny wpływ nowego rozwiązania na rynek będzie zależał przede wszystkim od sposobu rozliczeń oraz terminów wypłaty środków dla wykonawców.
Czy audyty wykonane przed uruchomieniem bonu zostaną objęte wsparciem?
Na dzień dzisiejszy nie ma informacji potwierdzających możliwość refundacji audytów wykonanych przed uruchomieniem programu.
Najbardziej prawdopodobny scenariusz zakłada, że bon będzie dotyczył wyłącznie nowych audytów wykonywanych po wejściu systemu w życie.
Oznacza to, że osoby wykonujące audyt wcześniej nadal będą korzystały z obecnego mechanizmu refundacji kosztów w ramach programu Czyste Powietrze.
Co daje dobrze wykonany audyt energetyczny?
Niezależnie od sposobu finansowania audyt pozostaje jednym z najważniejszych elementów całego procesu inwestycyjnego.
Dzięki niemu można określić:
- rzeczywiste straty ciepła budynku,
- najbardziej opłacalny zakres prac,
- optymalną grubość izolacji,
- opłacalność wymiany źródła ciepła,
- przewidywane oszczędności po modernizacji.
Dobrze przygotowany audyt bardzo często pozwala uniknąć kosztownych błędów takich jak przewymiarowanie pompy ciepła lub wykonywanie prac o niewielkim efekcie energetycznym.
Podsumowanie
Bon na audyt energetyczny jest rozwiązaniem, które może znacząco ułatwić rozpoczęcie inwestycji wielu właścicielom domów jednorodzinnych.
Na obecnym etapie nadal nie znamy jednak szczegółowych zasad jego działania, terminu uruchomienia ani sposobu rozliczeń pomiędzy wykonawcami a operatorami programu.
Z tego względu osoby planujące termomodernizację nie powinny uzależniać rozpoczęcia inwestycji wyłącznie od oczekiwania na nowe rozwiązanie.
Może się bowiem okazać, że program zostanie uruchomiony później niż obecnie zakładają zapowiedzi, a część firm wykonujących audyty nie będzie zainteresowana obsługą bonów przy bardzo długich terminach płatności.
Jeżeli planujesz inwestycję jeszcze w tym roku, najbezpieczniejszym rozwiązaniem pozostaje wykonanie audytu zgodnie z obecnymi zasadami programu i rozliczenie jego kosztu w ramach standardowej dotacji z programu Czyste Powietrze.
