Jakie zmiany w programie Czyste Powietrze w 2026 roku? Najważniejsze informacje dla właścicieli domów
Program Czyste Powietrze od kilku lat pozostaje najważniejszym źródłem wsparcia dla właścicieli domów jednorodzinnych planujących termomodernizację budynku lub wymianę źródła ciepła. Rok 2026 przynosi kolejne zmiany, których celem jest ograniczenie nadużyć, poprawa jakości realizowanych inwestycji oraz zwiększenie skuteczności wydatkowania środków publicznych.
W praktyce oznacza to większy nacisk na audyty energetyczne, kontrolę wykonawców oraz lepsze dopasowanie zakresu prac do rzeczywistych potrzeb budynku.
Audyt energetyczny nadal obowiązkowy
Najważniejszą zmianą, która została wprowadzona już wcześniej, ale w 2026 roku nadal obowiązuje, jest konieczność wykonania audytu energetycznego przed rozpoczęciem inwestycji. Audyt pozwala określić aktualny stan budynku, wskazać miejsca największych strat ciepła oraz zaplanować najbardziej opłacalny zakres modernizacji.
Dla wielu właścicieli domów jest to duża zmiana w porównaniu do wcześniejszych edycji programu, kiedy część inwestycji można było realizować bez szczegółowej analizy energetycznej budynku.
W praktyce dobrze wykonany audyt pozwala uniknąć błędów takich jak:
- przewymiarowanie pompy ciepła,
- wymiana źródła ciepła bez ograniczenia strat energii,
- niepotrzebna wymiana elementów budynku dających niewielkie oszczędności,
- błędne określenie zakresu termomodernizacji.
Świadectwo energetyczne po zakończeniu inwestycji
Po wykonaniu prac konieczne jest przygotowanie świadectwa charakterystyki energetycznej budynku. Dokument potwierdza osiągnięte parametry energetyczne oraz stanowi element rozliczenia inwestycji.
Dla wielu inwestorów oznacza to konieczność współpracy zarówno z audytorem energetycznym, jak i osobą uprawnioną do sporządzania świadectw energetycznych.
Wskaźnik EU ma coraz większe znaczenie
Jedną z najważniejszych zmian ostatnich lat jest odejście od oceniania wyłącznie źródła ciepła na rzecz analizy całego budynku.
Coraz większe znaczenie ma wskaźnik EU, czyli energia użytkowa potrzebna do ogrzewania budynku. Pokazuje on rzeczywisty stan izolacyjności przegród oraz jakość energetyczną budynku.
W praktyce oznacza to, że sama wymiana starego kotła na pompę ciepła nie zawsze wystarczy do uzyskania najwyższego poziomu wsparcia. Coraz większą rolę odgrywa kompleksowa termomodernizacja obejmująca ocieplenie ścian, dachów, wymianę stolarki oraz poprawę szczelności budynku.
Planowane bony na audyt energetyczny
Jedną z najczęściej zapowiadanych zmian w 2026 roku jest wprowadzenie bonu na audyt energetyczny. Celem tego rozwiązania jest umożliwienie wykonania audytu bez konieczności finansowania go z własnych środków jeszcze przed złożeniem wniosku o dotację. Program ma być realizowany przy współpracy z gminami.
Jeżeli rozwiązanie zostanie wdrożone zgodnie z zapowiedziami, może znacząco zwiększyć dostępność programu dla osób o niższych dochodach.
Lista sprawdzonych wykonawców
Kolejną zapowiadaną zmianą jest utworzenie listy rekomendowanych wykonawców. Powodem jest duża liczba problemów zgłaszanych przez beneficjentów programu w poprzednich latach.
W praktyce wielu inwestorów miało trudności z wyborem rzetelnych firm wykonawczych. Nowe rozwiązanie ma ograniczyć ryzyko współpracy z nierzetelnymi podmiotami i poprawić jakość realizowanych inwestycji.
Możliwe uproszczenia programu
W 2026 roku prowadzone są również konsultacje dotyczące dalszego uproszczenia programu. Wśród propozycji pojawiają się między innymi:
- złagodzenie niektórych wymogów formalnych,
- uproszczenie procedur związanych z audytem energetycznym,
- wydłużenie terminów rozliczeń inwestycji,
- dalsze rozszerzanie katalogu kosztów kwalifikowanych.
Na moment publikacji artykułu część tych zmian znajduje się jeszcze na etapie konsultacji i nie wszystkie zostały oficjalnie wdrożone.
Co powinien zrobić właściciel domu w 2026 roku?
Osoby planujące skorzystanie z programu powinny przede wszystkim rozpocząć od analizy budynku, a nie od wyboru urządzenia grzewczego.
Najbardziej rozsądna kolejność działań wygląda następująco:
- Wykonanie audytu energetycznego.
- Określenie najbardziej opłacalnego zakresu modernizacji.
- Weryfikacja możliwości uzyskania dofinansowania.
- Wybór wykonawców.
- Realizacja inwestycji.
- Sporządzenie świadectwa charakterystyki energetycznej.
- Rozliczenie dotacji.
Takie podejście pozwala uniknąć wielu kosztownych błędów i zwiększa szansę na uzyskanie oczekiwanych oszczędności.
Podsumowanie
Program Czyste Powietrze w 2026 roku nadal koncentruje się na poprawie efektywności energetycznej budynków, a nie wyłącznie na wymianie źródeł ciepła. Kluczową rolę odgrywa audyt energetyczny, który pozwala właściwie zaplanować zakres prac i określić rzeczywiste potrzeby budynku.
Dodatkowo w programie pojawiają się kolejne rozwiązania mające ułatwić beneficjentom korzystanie z dotacji, takie jak bony na audyt energetyczny czy lista sprawdzonych wykonawców. Właściciele domów planujący termomodernizację powinni śledzić zmiany na bieżąco, ponieważ część nowych zasad jest jeszcze dopracowywana przez NFOŚiGW i Ministerstwo Klimatu.
